10
jaar Catholic Action for Street children (CAS), Accra Ghana
Begin
jaren negentig werd het westen zich bewust van een probleem dat zich
op steeds grotere schaal voordoet in de grote steden van de derde
wereld : straatkinderen. Aktiegroepen stonden op en deden er wat aan,
maar het probleem werd niet opgelost : het aantal straatkinderen neemt
nog steeds toe. Maar er is hoop. In de afgelopen tien jaar werd veel
kennis opgebouwd over hoe dit probleem op de lossen.
CAS
is een van de particuliere initiatieven op het Afrikaanse continent
die zich speciaal met straatkinderen bezig houden. Toch zijn er in
de afgelopen tien jaar dat CAS bestaat alleen maar meer straatkinderen
bijgekomen. CAS maakt zich daarover geen illusies. Over tien jaar
zullen er waarschijnlijk weer meer kinderen op straat leven dan nu.
Maar er is wel een groot verschil. Toen CAS tien jaar geleden begon,
werd het probleem ontkend, of op zijn best genegeerd door de Ghanese
autoriteiten. Inmiddels is men het erover eens dat er een probleem
is, dat aangepakt moet worden. En de kennis van CAS op het gebied
van straatkinderen wordt daarbij gewaardeerd.
| Wat
is precies die kennis ? Daarover bracht CAS een boekje uit : “The
Ghanaian Street Child”. Hieruit blijkt dat CAS door tellingen
schat dat er ongeveer 20.000 straatkinderen overleven in de straten
van de Ghanese hoofdstad Accra. In geheel Ghana zouden er dan
circa 50.000 straatkinderen zijn, maar er zijn ook hogere schattingen,
zoals die van het ministerie van Sociale Zaken. Het hangt van
de definitie af die men hanteert. CAS registreert een kind pas
als het op straat leeft en er niemand is om op terug te vallen. |
 |
Ongeveer 4000
kinderen passeerden de afgelopen tien jaar een van de opvanghuizen
van CAS, afkomstig uit alle regio’s van Ghana of zelfs uit buurlanden
als Liberia en Burkina Faso. Onderzoek naar de achtergrond van deze
kinderen wijst uit dat er veel vaker sociale problemen spelen, dan
dat er uitsluitend economische redenen zijn waarom zij hun huis verlieten.Verwaarlozing
door de ouders, onvolledige gezinnen, geweld thuis of simpelweg “te
veel kinderen thuis” worden vaker als reden opgegeven dan armoede-factoren,
hoewel die natuurlijk altijd wel meespelen.
Migratie is ook
zo’n punt. Ouders vertrekken om elders werk te zoeken, een economische
reden. Maar de overgebleven familieleden kunnen niet alle kinderen
verzorgen, ze worden de straat op gestuurd of komen er automatisch
terecht. En van het dorp van herkomst gaan ze dan op een gegeven moment
met iemand mee naar de grote stad, waar meer mogelijkheden zijn, althans
dat wordt hun beloofd of dat denken ze.
De kinderen komen
naar CAS omdat ze behoefte hebben aan geborgenheid, een veilig plekje
om bijvoorbeeld te slapen of te wassen. Ook is er een kleine kliniek,
waar de kinderen welkom zijn voor medische zorg. Tevens kunnen de
kinderen deelnemen aan schoollessen en aan handvaardigheidsvakken
zoals potten bakken, kaarsen maken, hout bewerken, naaien en tekenen.
Verder vinden er geregeld sportaktiviteiten plaats. CAS beheert een
soort modelboerderij, Hopeland Training Center, waar ongeveer 40 kinderen
kunnen worden ondergebracht. Daar kunnen zij deelnemen aan diverse
agrarische aktiviteiten. Er worden o.a. kippen en varkens gehouden,
er is landbouw en ook is er een kaarsenmakerij en een pottenbakkerij.
Naailes
Het leven op
straat is niet gemakkelijk. Maar een van de dingen die CAS uit ervaring
heeft geleerd, is dat het niet werkt om de kinderen weer terug naar
huis te sturen. Ze hebben niet voor niets hun huis verlaten en er
is daar geen echt thuis voor hen. Tenzij CAS het voor hen helpt creëren.
Twee kleine kruiertjes
CAS helpt de
kinderen die naar het opvanghuis komen met opleiding en werk. Er komen
meer jongens dan meisjes en tevens is er bij meisjes een extra probleem.
Zij zijn natuurlijk erg kwetsbaar op straat en zij worden vaak al
zwanger als ze een jaar of 14, 15 zijn. Ook hier probeert CAS wat
aan te doen door voorlichting over geboortebeperking en over sexueel
overdraagbare ziektes als HIV/AIDS. Verder wordt er voor deze meisjes
gezocht naar gerichte opleidingen. CAS helpt ze een vak te leren,
zoals kapster, naaister of kok.
Ook voor de jongens
is er een dergelijk programma, maar zij kiezen meestal voor opleidingen
als automonteur, timmerman en electricien. Toch pleit CAS er voor
dat ook hoger geschoolde beroepscategorieën worden opengesteld.
Dat is op den duur waarschijnlijk de enige kans om sociale uitsluiting
van deze kinderen tegen te gaan.
De "kleintjes" tijdens het eten
Veel van de straatkinderen
zijn eigenlijk heel intelligent. Dat moet ook haast wel als je op
straat weet te overleven van al die kleine baantjes zoals boodschappen
sjouwen op de markt. De huidige president van Brazilië, Lula,
is ook als schoenpoetser begonnen. Dat soort voorbeelden zijn er in
Ghana nog veel te weinig te zien !
De boodschap
van CAS aan de policy-makers, politicians en professionals is dan
ook: de tijd van pappen en nathouden is voorbij, er moet wat gebeuren!
Help CAS meer banen voor deze kinderen te creëren in de groeisectoren
van de economie, zoals het toerisme, automatisering en communicatie.
De tijd van de sociale uitsluiting moet voorbij zijn. Dit zal inderdaad
moeite en geld gaan kosten, maar het resultaat zal er dan ook naar
zijn.
Straatkinderen
kunnen juist een grote bijdrage leveren aan de ontwikkeling van het
land.
Peter-Paul
van Keijsteren
