ONTMOETINGEN MET ONZE SMA MISSIONARISSEN

Het is al weer enige tijd geleden dat ik als provinciaal al onze SMA missionarissen die in Afrika werkzaam zijn heb kunnen bezoeken. Dat was gedurende de maanden december van het vorige jaar en januari van dit jaar. Het was een plezier om weer eens bij hen te zijn en om ook getuige te kunnen zijn van hun inzet voor de mensen met wie zij samen werken en ook het enthousiasme te kunnen proeven waarmee zij hun werk doen. Jong en oud, allemaal met even veel toewijding en plezier in het werk. Op onze SMA website kan de lezer trouwens nog eens nader met sommigen van hen kennis maken. De pagina is niet compleet want nog niet alle missionarissen staan erop vermeld met “hun verhaal”. Maar wij hopen dat wij dit toch langzamerhand kunnen realiseren.

De tocht begon natuurlijk in Ghana waar de Nederlandse SMA een lange traditie heeft. Na aankomst in de hoofdstad Accra werd ik meteen mee genomen naar Winneba, waar de SMA in Ghana van oudsher haar hoofdkwartier heeft. Daar was het meteen weer het feest der herkenning met Frans Mulders, de regionale overste, An Hendrix, de coördinator van de SMA leken missionarissen en Pieter Bootsma, de gastheer van het SMA huis. Het programma voor de komende weken werd meteen bekeken en hier en daar wat aangepast. De tocht begon richting het Oosten, naar de Volta Region en het naburige land Togo. Daar werd een bezoek gebracht aan het hoofdkwartier van de Afrikaanse SMA in de hoofdstad Lome. Wat de situatie in Togo betreft is er een verschil met Ghana! Er heerst een soort van gevoelen van voorzichtige angst. Men had niet de vrijheid van spreken en handelen zoals dat in het huidige Ghana het geval is! Desondanks was mijn bezoek toch wel weer een prettig weerzien van confraters en bekenden.

Op de eerste dag van december meteen op bezoek bij pater Sjef Cramers in Dzelukofe. Niet ver van de Togolese – Ghanese grens. Sjef doet het wat kalmer aan de laatste jaren. Hij heeft de zorg voor de parochie over gedragen aan een Ghanese confrater. Maar dat betekent niet dat hij op zijn lauweren wil gaan rusten. Integendeel. Zijn betrokkenheid bij het brillenproject “NEW LOOK” dat hij al jaren onder handen heeft, heeft nog steeds zijn volle aandacht. Veel mensen komen nog iedere dag bij hem op bezoek om een nieuwe bril te kunnen aanmeten. “Er gaat een nieuwe wereld voor deze mensen open” is wat Sjef er gewoonlijk als commentaar aan toe voegt, als zijn klanten tevreden weg wandelen! Natuurlijk heeft hij de dagelijkse leiding van het project al lang aan Ghanese mensen toevertrouwd.

De tocht vervolgde zich naar Akatsi, waar ik Miek Stevens bezocht. Miek lag wat in de lappenmand vanwege koorts en malaria, maar is intussen weer geheel hersteld, heb ik me laten vertellen. Miek is van Deurne en werkt binnen het bisdom als de coördinator van de ontwikkelingsprojecten. In het bijzonder voor scholen die jonge mensen opleiden voor een praktisch beroep. Zij heeft al vele jaren ervaring in Ghana. De reis werd verder voortgezet naar Ho, de provincie hoofdstad waar ik zelf ook vele jaren heb gewerkt. Natuurlijk ook hier weer helemaal het feest der herkenning! Van mijn bezoek aan Ho heb ik gebruik gemaakt om vooral ook het melaatsenkamp te bezoeken, dat een donatie heeft ontvangen van de carnavalsvereniging in Geldrop. Deze fondsen zijn bedoeld voor het verbeteren van de accommodatie van de patiënten en de ex-patiënten, die vaak geen mogelijkheid van terugkeer hebben naar hun eigen dorp. De pastores ter plaatse hebben het project ter hand genomen en zijn met veel enthousiasme bezig om het een en ander voor deze mensen klaar te krijgen. Ook Krol BV uit Alphen aan den Rijn en de Ghana Sponsoren uit Bodegraven hebben hierbij in het verleden geholpen door de eerste aanzet van het project te geven. Nog steeds krijgt dit project hun aandacht.

Melaatsenkamp en bewoners in hun gesponsorde huize

Bisschop Lodonu (Ho) bij een van zijn scholen projecten

Van Ho uit richting noorden naar Wurupong om pater Wenders te bezoeken. Onderweg nog even een bezoek ook aan Wies Dorgé, die ik ook al vele jaren heb gekend. Dat de jaren in stijgende lijn zijn, kan ook zij niet ontkennen! Overigens kan dit alleen in positieve zin van haar gezegd worden. Want ondanks het klimmen der jaren heeft haar enthousiasme niet aan energie voor alles wat er maar moet gebeuren, ingeboet. Zij heeft zich gevestigd in Golokwati en trekt zich het lot van de mensen aan op alle mogelijke manieren. Zij onderneemt drinkwater en landbouw projecten en werkt met allerlei groepen aan alle soorten van activiteiten.

Pater Piet Wenders is na zijn emeritaat in Nederland weer naar Ghana terug gekeerd. Hij helpt nu, met de support van vele mensen uit Mheer in Limburg, de boeren in het bisdom Jasikan om zo een zo groot mogelijke productie uit hun werk te kunnen halen. Hij heeft daarvoor in Mheer een thuisfront dat probeert tractoren en materialen naar alle parochies in het bisdom te zenden die op coöperatieve manier worden gebruikt. Het is geen makkelijke job, dat hebben de sponsoren van Mheer ook wel ervaren toen ze op bezoek kwamen. Natuurlijk ben ik ook op bezoek geweest bij de bisschop en enkele van de pastores die me nog wel bekend waren. De tocht werd weer zuidwaarts vervolgd op 8 december, de verjaardag van de SMA, opgericht te Lyon in Frankrijk in 1856. Enkele van de Ghanese priesters van het bisdom brachten me naar Accra waar alle SMA missionarissen in Ghana van verschillende provincies en districten bijeen waren gekomen om het feest te vieren. Wij sloten er ons natuurlijk moeiteloos bij aan! Ook weer deze en gene gesproken die ik al lange tijd niet meer had gezien! Iedereen scheen goede zin te hebben en dat kan ook niet anders met zo’n feest en weerzien! De overste van het SMA huis pater Hope Klutsey, een Ghanese SMA priester uit Akatsi, heette ons van harte welkom op de gebruikelijke Ghanese wijze met de woorden “Akwaaba” en “Woezo” – Welkom! De dag erop alles weer bij het gewone en iedereen aan het werk.

Pater Koos Janssen nodigde me uit hem te bezoeken op het Catholic Secretariaat om met zijn werk kennis te maken. Hij is het hoofd van het departement van pastorale assistentie aan parochies en groepen door het hele land heen. Ook heeft hij aandacht voor het jeugd apostolaat; hij is ook druk doende enkele leden van jeugdgroepen te helpen om als Ghanese deelnemende delegatie naar de World Youth Day in Keulen te gaan in 2005. Naar het zich laat aanzien kan hij daar alleen maar in slagen!

Na dit bezoek weer terug naar het SMA House of Studies om de nacht door te brengen. Maar eerst even nog praten met pater Willy Zijlstra, die als assistent de overste van het huis bijstaat. Pater Willy heeft een lange staat van dienst, vooral in het onderwijs in Ghana. Na zijn pensionering heeft hij zijn diensten aangeboden in de verschillende SMA huizen in Zambia en Tanzania, alvorens hij weer op verzoek terug ging naar Ghana. Hij beantwoordde dit verzoek zonder aarzelen! Hij hoopt nog lange tijd zijn diensten aan te kunnen bieden.

Willy Zijlstra met Suwotuom community

Vanuit het huis verder op bezoek gegaan bij Peter Paul van Keijsteren die bij het straatkinderen project werkt van broeder Jos van Dintheren van de Broeders van Maastricht. Hij en zijn vrouw Alice zijn net een paar maanden geleden verblijd met gezinsuitbreiding van een drieling! In een keer een hele familie om voor te zorgen. Maar, ondanks zijn uitgebreide vaderlijke taken, heeft dit zijn inzet voor zijn werk niet doen verminderen. Integendeel, op een rustige maar geordende wijze voert hij zijn werk uit. Zijn kinderen op het project hebben graag met hem te doen vanwege zijn begrip en inleving in hun situatie.

Kinderen van Peter Paul en Alice.

De onderbuur van Peter Paul is Theo van Lin, die nog maar enkele maanden geleden in Ghana is gearriveerd. Maar hij praat en loopt en werkt alsof hij al jaren bezig is! Vol vertrouwen heeft hij het project “Bake for Life” onder zijn hoede genomen. Een project van een groep van bakkers in Nederland die dit hebben opgezet om opgroeiende lichamelijk gehandicapte kinderen werk te kunnen verschaffen. Het project is pas een paar maanden in operatie en is niet zonder problemen. Maar Theo lost dat allemaal op samen met alle deelnemers van het project. Maar goed dat hij zijn bestelauto heeft meegenomen vanuit Nederland, die komt hier goed van pas bij de broodbestelling! De knop van de versnellingspook was net tevoren af gebroken. Nou ja, ook hierin weet Theo zich wel weer te redden! Pal naast de bakkerij wordt het “Bethany House” gebouwd, ter vervanging van het oude gehuurde huis dat de gehandicapte bewoners nu moeten verlaten. Zij zijn de bakkerij werknemers en vormen als Bethany gemeenschap een hechte groep.
Veel donoren en sponsoren hebben in Nederland hun uiterste best gedaan om het huis zo spoedig mogelijk voor bewoning gereed te kunnen krijgen, onder de bezielende leiding van pater Frans Mulders.

Theo van Lin bij bakkerij en Bethany project

Op weg terug naar Winneba, ten westen van Accra, op bezoek gegaan bij Liesbeth Glas. Zij werkt al een paar jaar is Buduburam. Haar voormalige werkkring was in het hotel management. Nou, dat kan je ook wel zien. Alles heeft zij degelijk georganiseerd in dit Liberiaanse vluchtelingenkamp. Zij en haar voorgangers trokken zich het lot van de Liberiaanse vluchtelingen aan die door het oorlogsgeweld thuis waren verdreven. Zij hebben voor hen scholen opgericht; overal voel je de activiteiten leven! Of het nu de kleuterklas of de computerklas is, de naaiklas of de lagere school. Liesbeth en haar groep probeert de mensen zodanig te helpen dat, als het gelukkige moment er aan zou komen om weer naar huis terug te keren, zij in ieder geval iets hebben kunnen leren om het leven op zinvolle wijze in te kunnen richten. Dr. Loic en zijn vrouw Helène, SMA vrijwilligers uit Frankrijk, hebben zich over de medische zorg ontfermd. En dat was wel heel erg nodig, vanwege de zeer geringe gezondheidszorg die in het kamp was. Zij vroegen zich af, wie neemt er te zijner tijd van hen over? Misschien weet de lezer hier een oplossing voor?

Liesbeth Glas met enkele van haar medewerkers

Colinda Janssen heeft ook enige tijd in het kamp gewerkt en haar krachten vooral aan gehandicapte kinderen gegeven die medische verzorging nodig hadden. Colinda heeft zelf in de verpleging van vooral zwak begaafden gewerkt. Haar ervaring kwam haar in het kamp ten goede. Binnenkort zal zij zich gaan wijden aan een straatkinderen project waarbij zij vooral aandacht zal besteden aan de jongere meisjes en de problemen die zij ontmoeten. En dat zijn er heel wat; maar voor Colinda is dat geen ontmoediging.

Weer terug in het oude SMA huis in Winneba met pater Pieter Bootsma gesproken. Eenieder die Winneba heeft bezocht kent hem als de gastvrije pater. Dat maakt hem en het huis zo bijzonder! Hij heeft vele jaren gewerkt in het bisdom Sunyani maar heeft nu zijn diensten aangeboden aan het regionale SMA huis om mensen die op bezoek komen, zich op hun plaats te laten voelen. Hij slaagt daar natuurlijk ook op een heel bijzondere wijze in!

Ook An Hendrix is lid van het Winneba huis team. An is de coördinator van al onze SMA leken missionarissen. Zij zoekt hen op, begeleid hen, luistert naar hen en doet alles wat zij maar kan om het werk van onze leken missionarissen maar zo goed en aangenaam mogelijk te maken. Intussen heeft zij zich ook van haar gastvrouwelijke zijde doen getuigen! Winneba bezoekers kennen haar en prijzen haar kwaliteiten om mensen welkom te heten. Zij heeft er heel wat kilometers op zitten in het op en neer rijden naar het vliegveld en mensen begeleiden naar de verschillende bestemmingen van onze leken missionarissen en hun projecten.

Het volgende bezoek was aan onze meest seniore missionaris in Ghana: pater Jaap Obdam. Hij verblijft bij de Franciscanen in Saltpond, niet ver van Cape Coast. Hij heeft een arbeidzaam leven achter de rug. De laatste jaren als geestelijk leider voor pelgrims op bezoek bij de Franciscaanse gemeenschap. Vandaar dat de paters Franciscanen hem met veel egards behandelen. Pater Jaap Obdam is nu hoogbejaard en heeft een zwakke gezondheid, maar geniet volledige zorg van de paters Franciscanen, terwijl de SMA overste en confraters de situatie nauwlettend volgen en waar nodig, ook hun hulp bieden.

Eindelijk komt nu ook Cape Coast in zicht, waar pater Rob Clobus zijn beste krachten nog steeds geeft aan het ECO Office. Ofschoon hij de dagelijkse leiding heeft over gedragen aan een Ghanese staf, heeft het project nog steeds zijn aandacht. Hij helpt nog mee met het team en gaat met hen door het land. Zij bezoeken vele groepen van priesters, religieuzen, leraren en leken om getuigenis te geven, hoe men op een verantwoordelijke wijze om kan gaan met de ons omringende natuur, de schepping . Op onvermoeibare wijze promoveren zij de heelheid van de schepping door verantwoord gebruik van wat de schepping ons te bieden heeft. En dat is veel.

Rob Clobus en zijn team

Pater Jacques Smeele woont bij hem in huis maar is niet aan het ECO office verbonden. Hij werkt voor het aartsbisdom en is het hoofd van het bijbel promotie departement van het bisdom. Om het Woord meer tot leven te kunnen brengen is hij ook betrokken bij ontwikkelingsprojecten die vanuit de Nederlandse ambassade worden aangestuurd. Het Woord verkondigen en tegelijk een machine bedienen zijn voor hem geen vreemde handelingen! Natuurlijk kon ik het bisdom niet verlaten zonder de bisschop te ontmoeten, Kardinaal Peter Turkson. Een enerverende man die alle energie in zich heeft die het leven te bieden heeft en dat laat hij ook zien. Het zou niet onmogelijk zijn dat wij hem in de nabije toekomst in Rome zouden kunnen treffen. Hij is een beminnelijk en plezierig man, een van de jongste kardinalen in het college die pas verleden jaar oktober de rode hoed heeft mogen ontvangen. Ghana’s eerste kardinaal!

Kardinaal Turkson bij een van zijn bouw projecten

Nu eindelijk richting noorden, Kumasi. Naar Fawoade even buiten de stad Kumasi, maar in een naburig bisdom gelegen. Daar trof ik broeder Thaus van de Berg. Hij leidt een Credit Union. Ter verduidelijking: een Credit Union is een soort van Boerenleenbank. Thaus en ik hebben nog naast elkaar op de bank gezeten in Keer in 1957 maar na enige jaren hebben onze wegen zich gescheiden. Ik loop met hem door het dorp en hoor de kinderen al maar roepen: “brother Kofi”! En dan nog maar vragen of hij de mensen allemaal wel kent! Hij leidt ook de zondagsdiensten in de kapel waar hij naast woont en die worden goed bezocht. Met het team van catechisten rouleert hij en gaat ook naar andere plaatsen om het Woord te verkondigen.

Thaus en zijn team

De volgende dag bracht hij me naar Wim Kroeze en Wilma Rozenga. Deze SMA leken missionarissen zijn werkzaam in Babaso, het meest noordelijk gelegen gebied van het bisdom. Wim is vooral werkzaam in het onderwijs. En dat is hem op het lijf geschreven! Hij coördineert en instrueert de scholen in het gebied. Richt nieuwe scholen op waar nodig en mogelijk en gaat ze allemaal af om te zien hoe alles draait. Een baan naar zijn hart. Als bewijs van waardering heeft de regering deze scholen, klein ook als ze mogen zijn, in het publieke systeem opgenomen en dat is een hele vooruitgang! De salarissen zijn nu ten minste niet meer ten laste van het project. Zijn vrouw Wilma spant zich, hoe kan het ook anders, vooral in voor de vrouwen. Zij probeert hen bijeen te brengen, te onderrichten in praktisch en goed huishouden, leert hen zeep maken en andere praktische huishoudelijke wetenswaardigheden. Zij heeft ook het beheer over de Credit Union voor het project. Natuurlijk kunnen zij niet alles doen zonder de medewerking van hun teamgenoten. Zoals van Frank, een Ghanees die het geheel coördineert; alsook de Filipino SMA priesters die de pastorale zorg dragen. En natuurlijk nog de vele anderen die er werkzaam zijn. Met trots liet Wilma me nog de in aanbouw zijnde kippenhokken zien die met behulp van pater Wim Jansman werden gebouwd om het huidige kippen project flink uit te breiden! Voor de eieren en de vlees productie. Zal wel van pas komen nu het Pasen wordt!

Wilma bij de kippenhokken in aanbouw

Langzaam aan werd het 21 december en dus, volgens het reisplan, op stap naar pater Henk Koning in Fumesua die zijn 40 jarig priester jubileum zal vieren. Zijn familie was al een paar dagen eerder aan gekomen. Zijn klasgenoten Frans Mulders (Winneba) en Maarten Wesseling (Beek – Ubbergen) vieren eveneens hun jubileum!
Henk is nagenoeg 40 jaar in Ghana werkzaam geweest en heeft, zoals het een goede missionaris betaamt, heel wat stevige kerken, pastorieën en scholen in elkaar gezet die de tand des tijds met gemak kunnen doorstaan! Natuurlijk liep de hele stad uit voor het feest dat de gehele zondag in beslag nam! Wie praat er over tijd bij zo’n bijzondere gelegenheid voor zo’n bijzondere man! Ook de Ghanese TV was aanwezig voor een interview. Na het feest zal hij naar Nederland vertrekken om in Oosterbeek op de SMA Prokuur te komen werken.

Feestvierende Henk Koning

Pater Joop Valentin die niet ver van pater Henk Koning woont en werkt, was natuurlijk ook van de partij! Ongelukkigerwijze was hij wat in de lappenmand en kon me zelfs niet naar zijn plaats brengen. Ik heb toen zelf de rit maar ondernomen. Want ik was wel benieuwd hoe alles eruit zou zien. Zijn familie had een paar jaar geleden een heuse veiling hal constructie gebouwd inclusief dak. De muren moesten door de plaatselijke communiteit worden gebouwd. Ik was niet teleurgesteld! Een praktisch maar ook waardig gebouw. Voor de eredienst en als vergaderruimte voor bijeenkomsten bruikbaar. Joop is tevens erg actief in het bevorderen van goed onderwijs in zijn parochie en heeft daarom een moderne school naast de kerk gebouwd die grote populariteit geniet bij de ouders en de kinderen in de parochie. Gelukkig was hij weer helemaal opgeknapt bij mijn vertrek.

Kerstmis is nu al weer aardig in zicht en dus op stap naar de volgende bestemming van pater Wilfried Kouijzer. Hij werkt met zijn Filipino SMA confraters in Drobonso. Een moeilijk te bereiken plaats vanwege de nagenoeg onbegaanbare weg. Het begon al niet te best want halverwege onderweg, moesten wij weer terug naar Kumasi omdat de remmen van de wagen het af lieten weten. En dat nog wel één dag voor kerstmis. Maar iedereen was toch nog druk in de weer met zijn of haar bezigheden. Dus was de garage ook nog open. Een groot veld met ontelbare onderdelen van allerlei soorten en merken auto’s die uit niet meer dienst doende wagens waren gesloopt. Het duurde wel een paar uur, maar alles deed het toch weer op den duur! Op naar Drobonso voor kerstavond. We kwamen laat aan maar de hartelijke ontvangst doet je weer gauw het ongemak van de weg vergeten. Eerst even gauw onder de douche en meteen mee naar de kerk voor de nachtmis. Ik zat af en toe wat weg te doezelen maar de luidruchtige ritmische muziek bracht me toch weer gauw bij de realiteit. De volgende dag met Wilfried op stap naar een van zijn buitenstaties om de komst van het Kerstkind te vieren! De weg was voor mij nauwelijks herkenbaar maar Wilfried wist overal door heen te komen. Ik moest er nog even uit om hem over een paar boomstammen te geleiden! Ook dat lukte en weer verder. Aangekomen moesten we nog wat wachten maar al gauw was iedereen samen om de kerstdienst te kunnen vieren. En zo gebeurde het ook! Iedereen zag er op zijn paasbest uit voor zover dat ook al met kerstmis kan! Het kerkje was eenvoudig, uit klei opgetrokken met als bewapening wat stevige takken. Wilfried kende iedereen en had een goed woord voor al zijn mensen! Na de mis werden we uitgenodigd voor het kerstdiner. Rijst en vis dat netjes in een pan werd geserveerd met twee lepels er bij. Een warme coca cola maakte het geheel compleet. Een koelkast was natuurlijk in de verre omtrek niet te bekennen. Eenvoudig, zonder verdere versiering maar uit zo’n goed hart gedeeld dat het een ervaring was die indruk op me maakte, juist vanwege de grote eenvoud eenvoud. Aan die kalkoen of wat dan ook thuis hoef je dan ook in het geheel niet meer te denken en heb je op een dergelijk moment ook niet eens nodig. Eenmaal terug thuis zijn wij nog bij wat mensen in het dorp aangegaan. Langzaam aan vertrokken we weer richting Winneba. Want daar zouden we allemaal samen komen om onze ervaringen wat uit te wisselen; maar vooral ook om elkaar weer eens te ontmoeten en te ondersteunen!

Auto in de garage

Oversteek van rivier

Kerstdienst met Wilfried

En natuurlijk om het 40 jarig priester jubileum te vieren van pater Frans Mulders, de SMA regionale overste van Ghana. Met veel élan heeft hij zijn werk door de jaren heen uitgevoerd. Eerst in de Volta Region, later als pastoor in Medina – Accra en als regionale overste. Met zijn motor heeft hij heel wat kilometers afgelegd om mensen een bemoedigend woord toe te spreken, zaken op te lossen of zijn diensten aan te bieden. Dat hij hierin alom gewaardeerd wordt bleek wel uit het aantal mensen dat bijeen was gekomen. We vierden de jubileummis onder de bomen achter het huis. Frans ging zelf voor en daagde in zijn preek iedereen uit om grens verleggend onze missionaire taak ter hand te nemen door dienstbaar te blijven naar de mensen toe en trouw aan je roeping. Rond kijkend moest ik constateren dat hij tot de juiste mensen sprak! Want iedereen die daar als missionaris aanwezig was, SMA mensen en leden van andere congregaties en groepen, hebben allemaal wel op de een of andere manier zichzelf iets van hun eigen leven willen ontzeggen om totaal dienstbaar te kunnen zijn voor de ander. Proficiat, Frans en zijn klasgenoten Henk en Maarten! En dank voor jullie vele werk! De bijeenkomst werd natuurlijk voortgezet met een goede Ghanese fufu en allerlei andere Afrikaanse gerechten die gretig aftrek vonden.
Met het bijwonen van het feest van Frans kwam er ook een einde aan mijn bezoek aan Ghana. Ik maakte oudejaarsavond nog mee in Accra en de viering van nieuwjaarsdag. Natuurlijk wordt het wel gevierd maar niet op zo’n partyachtige manier als wij thuis gewend zijn. Meer ingetogen, met vieringen van dankbaarheid aan de Heer van alle leven voor wat wij in het afgelopen jaar hebben ontvangen. En om kracht voor het nieuwe jaar, om alle goede ervaringen van het leven te kunnen ontdekken en te benutten en om de teleurstellingen te kunnen dragen. Zo viert men de overgang van het oude naar het nieuwe jaar in het volle bewustzijn dat wij in God’s handen geborgen zijn.

Feestvierende Frans Mulders

En zo bracht het nieuwe jaar me ook van Ghana naar Kenia, waar ik weer een heel andere wereld ontmoette. Allemaal Afrika, maar toch anders in mentaliteit, klimaat, vegetatie enzovoorts. Wij denken gemakkelijk dat Afrika overal hetzelfde is, maar laten we bedenken dat voor ons het noorden van Europa ook niet hetzelfde is als het zuiden in cultuur en mentaliteit. Via Nairobi ging ik naar Turkana om pater Ludwig van Bussel en Alex Franke te ontmoeten. Jammer genoeg was de vrouw van Alex, Maureen juist twee weken eerder naar huis vertrokken vanwege gezondheidsredenen. In Lockichogio, helemaal in het noorden van het Turkana gebied, dicht bij de grens van Soedan, stonden Ludwig en Alex al op me te wachten. We gingen meteen door naar de Turkana hoofdstad Lodwar, twee honderd kilometer rijden. Een goede weg, dat wel, aangelegd door de VN vanwege de voedsel transporten. Vanuit Lodwar meteen maar door naar Lorugum, de parochie van Ludwig. Dat was een weg van iets mindere kwaliteit. Het woestijnachtige karakter van het gebied laat je nauwelijks wegen ontdekken. Men volgt de sporen die er zijn en natuurlijk ook wel eens worden verlegd, letterlijk door weer en wind. Maar we kwamen uiteindelijk bij Ludwig aan en de ontvangst was allerhartelijkst. Ook toen ik met Ludwig rond ging door de parochie. Springend en dansend, zoals de gewoonte daar is, kwam men op ons af ter verwelkoming. Wat een pionierswerk dat die Ludwig verricht! En onder wat voor een omstandigheden. Maar Ludwig staat zijn mannetje en voelt zich niet alleen prettig in zijn werk maar ook één met de mensen. Wij brachten nog een bezoek aan verschillende projecten in de parochie. Zoals de waterplaatsen die waren aangelegd. Onmisbaar in dit woestijnachtige gebied. Van heinde en verre kwamen de mensen van hun dorpen met hun kamelen, ezels en geiten. Allemaal wachten tot zij aan de beurt kwamen om water te kunnen drinken en de kruiken en zakken te vullen voor onderweg. Mocht een geit van een andere familie door dorst gedreven voor willen kruipen dan werd hij al gauw met een paar ferme stokslagen te kennen gegeven dat het nog niet zijn beurt was en droop weer af naar zijn eigen groep. Het beeld van deze waterplaatsen en de moeite die deze mensen moeten doen met hun vee, om hun dorst te lessen, komt me nog wel eens voor de geest als ik met een onnadenkend gebaar de kraan open draai om wat water te drinken. En dan spreek je nog niet eens over andere dingen zoals elektriciteit, gezondheidszorg, onderwijs en behuizing die daar helemaal buiten de horizon liggen.

Ludwig bij waterplaats

Ludwig voor een kapel van takken gemaakt

Na nog bezoeken aan de naburige collega’s te hebben gebracht en met interesse hun activiteiten te hebben gevolgd, trok ik weer terug naar Lodwar om met Alex Franke een paar dagen op te trekken. Hij en zijn vrouw werken met de Broeders van Utrecht in een straatkinderen project, “Nadirkonyen”geheten, een naam die iets met de plaatselijke historie te maken heeft. Hoe komen die kinderen toch aan het zwerven, zou je je afvragen! Daar zijn velerlei redenen voor. Soms lopen kinderen weg van huis omdat ze de armoede willen ontlopen. Soms ook omdat ze op zoek zijn naar een school. Of vooral in het geval van meisjes, omdat ze voor prostitutie worden gebruikt en dat willen ontlopen. Allemaal ontmoedigende ervaringen die de kinderen weg drijft van hun ouderlijk huis. Het project probeert de kinderen een onderkomen te geven en ook behoorlijk onderwijs zodat zij zich kunnen voorbereiden op een menswaardig bestaan voor henzelf en hun toekomstige familie. Alex werkt samen niet alleen met de Broeders maar ook met Keniaanse collega’s. Zij bezoeken de scholen waar de kinderen les volgen en ook de families waar zij vandaan komen om zo de kinderen en hun achtergrond beter te kunnen begrijpen. Ook nam Alex me mee naar een aantal andere projecten in het bisdom. Want onder leiding van de nieuwe bisschop, Mgr. Patrick Harrington, SMA, zijn er al heel wat projecten van de grond gekomen. Zo ook het project voor blinden en voor oudere mensen welke door Ben en Annie Jansen worden geleid.

Alex en medewerkers

Weer terug in de Keniaanse hoofdstad Nairobi ontmoette ik Frans Wijsen, die voor een paar maanden gastcolleges kwam geven op het Tangaza College. Op dit instituut wordt theologie onderwezen en ook de SMA studenten volgen er hun colleges. Frans is met zijn hele gezin naar Kenia gekomen om daar tot Pasen zijn diensten te kunnen verlenen. De familie voelde zich al aardig thuis. Maar dat is niet vreemd voor Frans die al heel wat ervaring heeft in Afrika en Azië.

Vanuit Nairobi maakte ik me klaar om naar Mwanza te gaan waar Marga van Barschot werkzaam is. Mwanza is de tweede stad van Tanzania, dicht bij Kenia gelegen. Ook zij heeft de leiding over een straatkinderen project. Het karakter van het project is ongeveer hetzelfde als in Lodwar. Maar Marga, zelf een trotse grootmoeder van twee kleinkinderen, heeft natuurlijk een wat andere benadering. Haar moederlijke kwaliteiten laat ze daarbij duidelijk de vrije loop gaan! De kinderen zijn vertrouwd met haar en zij begrijpt hen. De taal heeft ze inmiddels al aardig onder de knie en dat helpt voor een goede communicatie. Ook zij heeft een hele staf van Tanzaniaanse mensen die toegewijd hun taken verrichten. Niet zonder trots liet ze me ook de jongste ontwikkelingen van het project zien. Vooral de aankoop van een stuk grond nabij de stad waar zij de kinderen op veilige manier kan laten vertoeven. De bisschop van Mwanza, Mgr. Anthony Mayala, waardeert haar werk dat zij met veel toewijding verricht.

Marga en haar groep

Als laatste stop aan onze missionarissen kwam ik bij pater John Affum. John is afkomstig uit Ghana en is een geassocieerde priester bij de Nederlandse SMA. Hij is pastoor in Solwezi, Zambia, en is al zes jaar werkzaam op verschillende plaatsen van het bisdom Solwezi, Zijn bisschop, Mgr. Noel o’Reagan, SMA, is ingenomen met hem en met de wijze waarop hij zijn pastorale kwaliteiten uitoefent. Zambia is een grote koper producent. De afgelopen decennia heeft de wereld koperprijs nogal een duik genomen, zoals zo vele producten uit ontwikkelingslanden afkomstig. Dat heeft zijn weerslag in de economie en het dagelijkse leven van de mensen. Hun situatie is er zeker niet beter op geworden. Het probleem van AIDS is daarbij nog een factor die het leven voor menig gezin nog moeilijker maakt, vanwege het wegvallen van de broodwinners. John probeert met zijn jeugdige enthousiasme zijn bijdrage te geven bij het aanpakken van de problemen in zijn parochie gemeenschap.

John met enkele van zijn parochianen.

Na ook John weer vaarwel te hebben gezegd, was de tocht tenslotte huiswaarts. Met natuurlijk een hele schat aan indrukken en emoties. Wat doen die mensen toch allemaal vreselijk hun best. Oud of jong, priester of leek, het maakt allemaal niets uit. Zij gaan waar zij voor staan. En dat maakt grote indruk. Zoals ik ook wel heb vernomen van enige van mijn vrienden die ook bezoeken brachten aan missionarissen in Ghana en elders. Zij waren diep onder de indruk van de toewijding en overgave van deze mensen. Zij voelen zich nauw verwant met hun activiteiten en hebben in vele gevallen ook spontaan support groepen gevormd om hen te helpen. En natuurlijk, beste lezer, al onze missionarissen, die vele van u persoonlijk kent, zijn werkzaam op hun plaats van bestemming. Maar zij weten zich gesteund en gesterkt door het thuisfront. Op het moment hebben een tijdelijke expositie in het Afrika Centrum te Cadier en Keer, dat als titel heeft: “Het Thuisfront Telde”. Het is een expositie van honderden missiebusjes uit een privé collectie. U weet nog wel, die busjes die bij de slager of de bakker op de toonbank stonden en waarin u het wisselgeld mocht werpen na uw inkopen te hebben gedaan. Dat was uw bijdrage aan de missie. Het thuisfront telde dan het geld dat hierdoor werd ingezameld. Maar het thuisfront telde niet alleen geld, het telde helemaal mee omdat het meeleefde op veel meer manieren. Ook nu nog. Daar ben ik mij heel erg van bewust. En daarom ook mijn dank aan de zovele mensen en groepen die onze missionarissen steunen in hun werk. Morele steun, financiële steun maar ook door hen persoonlijk te bezoeken en met hun werk kennis te maken. In vele gevallen opent het een totaal nieuwe horizon voor het thuisfront. Zij zijn gezonden maar ook wij tellen mee om die ander, vaak minder bedeelde, te laten weten dat ook voor hen het leven waarde heeft. Want ieder mens op aarde telt mee!

A. J. Pijpers, SMA, Provinciaal Overste.