Nieuwe econoom pater Henk Koning (65):
‘S.M.A. moet nieuwe financiële bronnen aanboren’

door Matheu Bemelmans
Het Afrikacentrum in Cadier en Keer hield vorig jaar een tentoonstelling over Missiebusjes. Die kleine collectebusjes die vroeger op tal van katholieke schoorsteenmantels te vinden waren. Gezinnen spaarden voor ´arme kindjes´ in Afrika, waar vaak een heeroom werkte. Dat sparen was nodig, want de congregaties hadden zelf niet veel te missen. Geldnood bij missionarissen is van alle tijden, zo blijkt uit een gesprek met de nieuwe econoom van de Nederlanse S.M.A.-provincie.

Pater Henk Koning uit Obdam (65) werkte 40 jaar als missionaris in Afrika. Van 1964 tot 2004 was hij op diverse plaatsen in Ghana actief. Hij deed parochiewerk, bouwde kerken, kloosters, scholen en gemeenschapshuizen. Hij legde stroom- en watervoorzieningen aan en richtte op diverse plekken coöperatieve banken op. Zelfs in de Afram Plains, het meest onherbergzame gebied in Noord-Ghana, wist hij zo’n Credit Union van de grond te krijgen.

Pater Henk Koning

Misschien was het vanwege deze ervaring dat pater Koning vorig jaar door de sociëteit teruggeroepen werd om econoom van de Nederlandse provincie te worden. Hoewel niet van harte, gaf hij ,,uit solidariteit met de sociëteit’’ gehoor aan het verzoek. ,,De overgang van Afrika naar Nederland was een ramp,’’ geeft Koning ronduit toe. ,,Ik ben in 40 jaar ontzettend verknocht geraakt aan Ghana. Ik had daar met mensen te doen die ondanks alle narigheid altijd blij en gul zijn. En hier in Nederland is alles koud. Niet alleen het weer, maar de hele samenleving. En dan die vergadercultuur. Om gek van te worden!’’ Anderzijds heeft de terugkeer naar Nederland ook positieve kanten, geeft Koning toe: ,,Mijn moeder is 88 en leeft nog. Zij vindt het erg fijn dat ik weer in de buurt ben.’’

Als econoom maakt Koning deel uit van het provinciaal bestuur van S.M.A. in Nederland. Hij woont in de Prokuur in Oosterbeek, maar bezoekt ook regelmatig de vestigingen in Amsterdam en Cadier en Keer om daar de financiële gang van zaken te bespreken. ,,De S.M.A. heeft een uitgebreide boekhouding,’’ legt Koning uit. ,,Er gaat jaarlijks toch zo’n anderhalf miljoen euro in de sociëteit om.’’

Toen Koning vorig jaar Nederland kwam, wist hij dat hem een moeilijke taak wachtte. En niet alleen omdat hij na 40 jaar Ghana opnieuw aan de Nederlandse samenleving moest wennen, maar vooral omdat de S.M.A. er financieel niet al te best voor staat. Koning: ,,Het is eigenlijk heel eenvoudig: er gaat veel meer geld uit dan er binnenkomt. Dat kunnen we wel even volhouden, maar járen achter elkaar. Er moet dus fors bezuinigd worden en dat is niet makkelijk. Want op welke budgetten ga je korten? En wat betekent dat voor de verschillende huizen die wij in Nederland hebben? Hoe gaan we verder met het Afrikahuis in Amsterdam? Wat doen we met de opleiding van missionarissen in Cadier en Keer? Moeten we op den duur een of meer huizen sluiten?’’

Het zijn pijnlijke vragen die Koning stelt. Dat realiseert hij zich ook wel. Vooral omdat alle projecten die de S.M.A. ooit opgezet heeft, belangrijk zijn vanuit de ideële doelstelling van de sociëteit. Maar in financiële zin kosten ze meestal meer geld dan ze opleveren. De meeste onkosten zitten in het onderhoud van diverse huizen die de sociëteit verspreid door het land heeft.

,,Overigens zitten alle missiecongregaties in hetzelfde schuitje,’’ voegt de econoom er enigszins vergoelijkend aan toe. En dat is ook logisch. Congregaties die in Nederland actief waren in het onderwijs of de gezondheidszorg plukken daar nu nog de revenuen van. Missiecongregaties daarentegen zagen hun ‘kapitaal’ naar de projecten in de Derde Wereld wegvloeien en inkomsten uit de ouderwetse missiebusjes zijn er niet meer.

Koning: ,,Het gekke is dat het ook tegenwoordig helemaal niet zo moeilijk om geld bij elkaar te krijgen voor projecten in Afrika. Daar willen mensen bestaan aan geven, zo weet ik uit eigen ervaring toen ik nog als missionaris werkte. Maar zodra je terugkeert naar Nederland drogen die bronnen op. Mensen die je altijd financieel gesteund hebben, denken dan: hij is nu weer terug in Nederland en dus heeft hij niets meer nodig. Maar het tegendeel is waar: de projecten in Afrika moeten doorgaan, ook nu ik daar niet meer ben. Maar ook in Nederland moeten we ergens inkomsten vandaan halen om rond te kunnen komen. Naast de AOW van de oudere paters moeten we het vooral hebben van giften.’’

Het bestuur van de S.M.A. denkt daarom hard na over nieuwe initiatieven die geld kunnen opleveren. Zo experimenteert de sociëteit met het organiseren van bedevaartreizen naar plaatsen als Czestochowa in Polen of Knock in Ierland. En het Missiehuis in Cadier en Keer wil zich ook meer presenteren als congrescentrum. Ook daarmee hopen de paters hun inkomsten te vergroten. Daarnaast blijven ze twee keer per jaar een beroep doen op vrienden en weldoeners met de Lourdesactie in mei en de kerstkaartenactie in het najaar. ,,Verder moeten we het vooral hebben van erfenissen en legaten,´´ zegt Koning.

Ondanks zijn moeilijke taak doet de econoom zijn werk niet met tegenzin. Als oud-missionaris en oud-bankdirecteur van de Credit-Unions is hij gewend om creatief te denken. Al geeft hij toe dat dit in Afrika makkelijker was dan in Nederland-regeltjesland. ,,Het is niet zo’n vrolijke boodschap die ik heb, dat besef ik wel. Maar het is wel de realiteit. We moeten als S.M.A. weer de boer op om fondsen te werven.’’

Wilt u de S.M.A. steunen?
Er zijn verschillende manieren om de S.M.A. te steunen bij hun werk voor Afrika en de Afrikanen elders in de wereld (waaronder Nederland). Wie meer wil weten over de mogelijkheden van giften, schenkingen of legaten kan contact opnemen met de Provinciaal Econoom van de S.M.A. pater H. Koning: Postbus 9, 6860 AA Oosterbeek. Telefoon: 026-3333900.