Woorden van paus Johannes Paulus II tot de internationale S.M.A.-gemeenschap:
‘Sluit niemand van uw missionaire opdracht uit’

door Ton Storcken S.M.A.
Om de zes jaar houdt de Sociëteit voor Afrikaanse Missiën een Algemene Vergadering in Rome. Daar wordt het beleid voor de komende jaren beleid vastgesteld en wordt een Algemeen Bestuur gekozen, die dat beleid dan moet gaan uitvoeren. Tot drie keer toe mocht ik als vertegenwoordiger van de Nederlandse S.M.A. zo’n vergadering bijwonen. Alle drie de keren werden de deelnemers in het Vaticaan door de paus ontvangen. En alle drie de kerken was dat paus Johannes Paulus II.

Het was in 1989 dat de paus met krachtige tred en ferme handdruk iedereen welkom heette en de S.M.A. op het hart drukte om zoveel mogelijk mensen te laten deelnemen aan onze missionaire activiteiten. ,,Ieder heeft zijn eigen plaats in de ontmoeting tussen Afrikaanse cultuur en christelijk geloof.’’ Ook in niet-christelijke culturen is het zaad van Gods woord vaak duidelijk te herkennen, aldus de paus, die verder zei: ,,Als culturen behoefte hebben aan omvorming, bevorder die omvorming in de hoop en de erkenning dat God er al aanwezig is. Dat veronderstelt dat men de geest van de samenspraak levendig houdt, diezelfde geest waarvan ik heb willen getuigen tijdens de ontmoeting met de leiders van andere godsdiensten in Assisi.’’

Evangelie brengen is tweerichtingsverkeer, zo zei de paus. ,,Wie het goede nieuws uitdraagt, nodigt mensen met een niet-christelijke godsdienst uit Christus te ontdekken. Maar zelf wordt hij ook geroepen om via de tekenen van Gods aanwezigheid in die andere godsdiensten nieuwe visies en inzichten te ontvangen over de verschillende levenswijzen en dus over Goddelijk leven. De missionaris is er enerzijds mee belast mensen tot omkeer uit te nodigen, anderzijds wordt hij daardoor ook zelf uitgenodigd zich te bekeren.’’

Zes jaar later - in 1995 - was de paus nog steeds degene die niet voor niets een zwembad in het Vaticaan heeft laten aanleggen. Met belangstelling vragend naar waar we vandaan kwamen en wat we daar dan wel deden, ging hij lachend rond. Niemand werd overgeslagen en de hij vertelde over zijn eigen ervaringen tijdens zijn talrijke reizen naar Afrika.

,,Evangeliseren,’’ aldus Johannes Paulus, ,,is niet op de eerste plaats een theorie verkondigen, maar een leven leiden. Het is de liefde zodanig ontmoeten dat het je leven op de kop zet, zowel vandaag de dag als in het begin van het ontstaan van de kerk. Evangeliseren is mensen tot nieuw leven brengen met Jezus Christus, de Verlosser van heel het menselijk geslacht. Jullie S.M.A.-ers hebben daarbij het volle vertrouwen van de opvolger van Petrus, want jullie vormen een instituut dat al veel gedaan heeft in dienst van het evangelie en waar de kerk, zowel vandaag als in het verleden, op rekenen kan.’’

Weer zes jaar later sprak de H. Vader de S.M.A. voor de laatste keer toe. Zijn gezondheid was toen al niet te best en men bracht hem binnen in een rolstoel. De woorden vormden zich moeilijk en de toespraak was kort. Maar wel helder en duidelijk wat de inhoud betrof. Johannes Paulus: ,,Jullie pogingen om leken te engageren binnen jullie missionair werken, is een essentieel onderdeel in de opbouw van de kerk in de missielanden. Want door middel van een evenwichtige en volwassen lekengroep wordt de christelijke boodschap op de meest directe wijze aan de gemeenschap gebracht. Naar het voorbeeld van onze Heer en Meester, hernieuw jullie verbintenis om te werken met de armen, heel in het bijzonder met de vluchtelingen die dringende tekenen van Gods liefde zo hard nodig hebben. Ga in op de uitdagingen die aandacht vragen aan het begin van de nieuwe millennium.’’

De paus eindigde zijn laatste woorden tot de S.M.A. met een verwijzing naar O.L.Vrouw, die hij ,,het lichtend ochtendgloren en zekere gids op onze weg’’ noemde.

Dit waren slechts herinneringen en citaten van paus Johannes Paulus II aan het adres de S.M.A. We mogen daarnaast natuurlijk niet de talrijke toespraken en initiatieven vergeten die hij gehouden en genomen heeft in en voor de missie. Zijn encycliek ‘Redemptoris Missio’ zal voor altijd binnen de kerk gelden als een belangrijke bemoediging voor de velen die het eerste lijnswerk binnen de missie verrichten en als een grote pas voorwaarts gezien worden door hen die de verkondiging van Gods Koninkrijk op aarde van primair belang achten. Een groot missionaris en een ongeëvenaarde paus is niet meer. We zullen hem niet licht vergeten.